Kaz Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

Kaz yetiştiriciliği nasıl yapılır? Kaz yetiştirmek karlı iş fikirleri arasında yer alıyor. Bu nedenle girişimciler bu alanda iş kurmak istiyorlar. Fakat birçok kişi işe nasıl başlayacağını bilmemekte. Ben de yazımda geniş bir rehber hazırlayarak bu konu hakkında sizi bilgilendirmek istiyorum.

Türkiye’nin her bölgesinde yetiştirilebilen kazlar, en çok Ağrı, Erzurum ve Kars gibi illerde yetiştirilmektedir. Önümüzdeki yıllarda ise daha yaygın olarak kaz yetiştirileceği öngörülüyor.

Peki kaz yetiştiriciliği nasıl yapılır ve maliyeti nedir?

Kaz Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

kaz yetiştiriciliğiKaz yetiştirmek için diğer tüm hayvan yetiştiriciliklerinde olduğu gibi bir alana ihtiyacınız olacak. Bunun için şehirden uzak, köy gibi yerlerde bir alan bulmalısınız. Bulacağınız alan en az 2 dönüm olmalı. Daha büyük olursa avantajınıza olur.

Yetiştiricilik yapacağınız alanda kazların yaşaması için bir barınak inşa etmeniz gerekiyor. İnşa edeceğiniz barınak tavuk çiftliklerindeki kadar soğuğu muhafaza edebilen, kalın duvarlı bir inşa olmasına gerek yok. Çünkü kazların tüyleri kalın olduğu için soğuya karşı dayanıklıdırlar. Kazlar için yapacağınız barınağın üstü kapalı olsa ve havalandırması iyi olsa yeterlidir.

Barınağı yapacağınız yerin etrafında hayvanların beslenmesi için gereken meranın da olması gerekir. Bunu özellikle düşünüp ona göre yer seçmelisiniz. Ayrıca kazların su ihtiyaçlarını karşılamak için yakınlarda su alanı varsa o da işinize çok yarayacaktır.

Barınak tamamlandıktan sonra kaz yetiştiriciliğine başlayabilirsiniz. Bunun için çiftliğinize kaz almalısınız. Ne kadar kaz beslemek istiyorsanız, ona göre bir başlangıç yapabilirsiniz. Ancak barınağınızın büyüklüğüne göre de maksimum sayıyı belirlemelisiniz. Genel olarak önerilen her metrekarede 2 ya da 3 kaz olmasıdır.

Kaz alırken direkt civciv alabilirsiniz. Tavuk ya da bıldırcınlarda olduğu gibi kazlar için iyi bir kuluçka makinesi olmadığı için yumurtadan kendinizin civciv çıkarması zor olacaktır.

Civciv alırken ne kadar almanız gerektiğine ve alan hesabının nasıl yapılması gerektiğine dikkat etmelisiniz. 1-2 haftalık civcivlerden 1 metrekareye 10 tane, 3-4 haftalık civcivlerden 1 metrekareye 5 tane, 5-6 haftalık civcivlerden 1 metrekareye 2 tane ve yetişkinlerden 1 metrekareye 1 tane koyabilirsiniz.

Kazları aldıktan sonra kazlara bakacak insanlara ihtiyacınız olacak. Eğer siz bu işin başında duracaksanız, ailenizden ya da arkadaşlarınızdan destek alabilirsiniz. Ayrıca personel de çalıştırabilirsiniz. Çalıştıracağınız personellere en az asgari ücret vereceğinizi ve sigorta yapacağınızı unutmamalısınız.

Yetiştirme işine başladıktan sonra kazlardan nasıl para kazanacağınızı yani ürünlerinizi nereye satacağınızı bulmanız gerekiyor. Tavuk şirketleri genellikle kaz ürünlerini de almaktadır. Bunun için tavuk şirketleriyle görüşebilir ve ürünlerinizi oralara satabilirsiniz.

Kazlar yumurtadan çıktıktan yaklaşık 4 ay sonra yumurta verebilir hale gelirler. Yani olgunlaşırlar. Kazların yumurtalarını satabilirsiniz. Ayrıca kesip etlerini ve tüylerini de satabilirsiniz. Belki duymuşsunuzdur tekstil sektöründe kaz tüylerine talep vardır.

Ülkemizde kanatlı hayvan yetiştiriciliği yaygındır. Özellikle tavuk, hindi gibi hayvanlar daha çok yetiştirilmektedir. Bu nedenle bu hayvanların etleri daha ucuzdur. Hayvansal protein edinme amacıyla kırmızı ete göre beyaz et daha çok tercih edilir.

Ülkemiz, sahip olduğu coğrafya ve doğal kaynaklar nedeniyle kanatlı hayvan yetiştiriciliğine uygundur. Özellikle su kaynağının yeterli olması, bu tür yetiştiricilikleri mümkün kılmakta.

Türkiye’de kaz yetiştiriciliği daha çok Doğu Anadolu bölgesinde yapılmakta. Fakat buralardaki yetiştiricilikler, ticari amaçla değil, günlük yemek ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılmaktadır.

Ticari amaçla kaz yetiştiren insanların sayısı oldukça azdır. Bu nedenle güzel bir iş fırsatı olarak karşımıza çıkmakta. Dünyadaki pek çok ülkede Türkiye’nin aksine kaz yetiştiriciliği daha yaygındır.

Ancak kaz üretimi yüksek olan ülkelerde bile kaz yetiştiriciliği, kanatlı hayvan üreticiliği içerisinde en az paya sahiptir. Kazların üremelerindeki yavaşlık, bunda etkili olan en büyük nedendir.

Kaz etinin tercih edilmesindeki önemli faktörlerden biri yağ ve kolesterol oranının düşük olmasıdır. Sağlık açısından iyi bir et türü olduğu için uzmanlar tarafından da tüketilmesi zaman zaman önerilmektedir. Dünyanın pek çok ülkesinde kaz eti, lüks mekanlarda yemek olarak sunulmaktadır.

Öyle ki Fransa’da kaz ciğeri çok önemlidir ve Fransa, kaz ciğerini İsrail, Macaristan, Rusya gibi ülkelerden ithal etmektedir. Ayrıca kaz yağı da yemeklerde sık olarak kullanılmaktadır.

Her ülkede farklı kaz çeşitleri bulunmaktadır. Peki yaygın olarak bilinen kaz ırkları neler?

Kaz Çeşitleri

1. Toulouse

kaz yetiştiriciliği kursuFransa kökenli bir kaz ırkıdır. Ağırlık olarak iyi kilolara ulaşabilir. Bu ırktaki kazların yumurta verimleri orta seviyededir. Yumurtlama dönemlerinde 40-50 adet yumurta verirler. Toulouse ırkındaki kazlar genellikle eti ve tüyleri için yetiştirilirler. Çünkü tüyleri oldukça güzeldir.

2. Emden

Emden ya da embden olarak bilinen kazların kökeni Almanya’nın Hannover şehridir. Ağırlık olarak iyi bir seviyeye ulaşırlar. Bu ırktaki kazlar, etleri için yetiştirilirler. Bunun dışında yumurta da verirler fakat yumurta verimleri pek iyi değildir. Yumurtlama döneminde 30-40 yumurta verirler.

Emden ırkının tüyleri beyazdır. Bu nedenle tüyleri değerlidir.

3. Çin

Kökeni Çin olan kaz türüdür. Yapı olarak küçüktürler fakat çekici bir yapıları vardır. Çünkü renkleri çok beğenilir. Gri ve beyaz ya da kahverengi varyeteleri bulunur. Yumurta verimleri oldukça iyidir. Yumurtlama dönemlerinde 70’in üzerinde yumurta verebilirler. Eti herkes tarafından tercih edilmez. Çünkü vahşi kaz olarak da görülmektedir.

4. Afrika

Kökeni Afrika’dır. Büyüklük olarak en büyük kaz ırkları arasında yer alır. Emdenlerle benzer büyüklüğe sahiptir. Yumurta bakımından verimsizdirler. Yumurtlama döneminde 30-40 yumurta üretirler.

Hızlı büyüyüp gelişirler. Tüyleri beyaz olanlar değerli bulunurken, farklı renkte olanlar pek değerli bulunmaz. Bu sebeple çok tercih edilmezler.

5. Roman (Germen)

kaz yetiştiriciliğiBeyaz tüylü ırklardan biridir. Emden ırkıyla benzerlik gösterir ve Avrupa kökenlidir. Avrupa’da yer alan türler arasında en eski türdür.

6. Buff

kaz yetiştirmekRengi açık kahverengi olan kaz ırkı, Amerika kökenlidir. Yumurta verimi düşüktür. Yumurtlama sezonunda 30-40 yumurta verirler.

7. Kanada

Vahşi kaz ırkları arasında yer alan Kanada kazı, genellikle Kuzey Amerika’da yetiştirilmektedir. Kanada, Yeni Zelanda, Norveç ve Meksika’da yaygın olarak yetiştirilmekte.

8. Pilgrim

kaz yetiştiriciliği nasıl yapılırAmerika kökenli kaz ırklarındandır. Cinsiyetleri tüylerine bakılarak anlaşılabilir. Tüyler yumuşaksa dişi, kaba ise erkektir. Yumurta verimleri orta derecedir. Yumurtlama dönemlerinde 30-40 yumurta verirler.

9. Mısır

Süs amacıyla yetiştirilen türlerden biridir. Yumurta verimleri düşüktür. Yumurtlama döneminde 5-10 adet yumurta verirler. Boyları ve bacakları uzun olmasına rağmen küçüktürler. Tüyleri gri ve siyahtır. Ayrıca vücutlarında kırmızı ve kahverengi noktalar bulunur.

10. Sebastopol

Az bulunan kaz türlerindendir. Tamamen süs amacıyla yetiştirilir. Tüyleri bembeyazdır ve kıvrımlı tüyleri vardır.

Kazların Özellikleri

Kazlar, otlanarak beslenen hayvanlar arasında yer alırlar. Kazlar meralarda, çimenlik alanlarda otlatılabilirler. Böylece yem masraflarından tasarruf edilebilmektedir. Kazlar, su kanatlıları sınıfına girerler. Fakat su olmayan bölgelerde de yaşayabilirler.

Yeni yumurtadan çıkan bir kaz yaklaşık 10 gün sonra otlayabilir. Kazlar için çok kuru otların olmadığı yerler tercih edilmelidir. Aksi halde aç kalabilirler. Kazları otlattığınız arazide her dönüme 30-40 kaz koyabilirsiniz.

Kazlar hakkında bilmeniz gereken ilginç bir bilgi de kazların yabancı otları temizlemesi için kullanılmasıdır. Kazlar, yabancı otları tanırlar ve ana bitkiye zarar vermeden bu yabancı otları yerler. Bu nedenle tarımla uğraşan kişiler ilaç kullanmak yerine araziye kazları bırakarak yabancı otlardan kurtulurlar. Siz de eğer bu amaçla kullanacaksanız, zaman zaman yem de vermeyi unutmayın.

Kazlar soğuğa karşı dayanıklıdırlar demiştim. Bunun yanında hastalıklara karşı da dayanıklı hayvanlardır. Tavuk ve hindilere nazaran hastalığa kapılmaları daha zordur. Ölümler de tavuk ve hindilere göre daha az görülür.

Kaz yetiştirmek çok daha kolay ve az masraflıdır. En başta da anlattığım üzere kazlar soğuğa karşı dayanıklı oldukları için basit bir barınakta yaşayabilirler. Otlandıkları için yem masrafları düşüktür. Hastalıklara karşı dayanıklı oldukları için ölümler az olur ve ilaç masrafları tavuk ve hindilere göre daha azdır. Böylece yetiştirilmesi kolaydır.

Kaz Barınakları

Kazlar için üstü kapalı olan basit bir barınak yeterlidir. Zaten genelde dışarda dururlar. Fakat aşırı soğuk olan yerlerde tavuk kümesleri ya da buna benzer kapalı yerler, kazların hayatlarını devam ettirebilmesi için gereklidir.

Kazlar için kullanacağınız barınakların altı kısımlarına talaş, saman veya kuru ot koyulabilir. Altlıklar arasıra kontrol edilmeli ve kirli olan kısımlar temizlenmelidir. Bazı durumlarda altlıklar küflenme de yapabilir. Küfleri de temizlemeniz gerekir.

Barınaklar dışarıdan girebilecek diğer hayvanlara karşı korumalı olmalıdır. Kazlar, gezindikleri avluda çeşitli yerlere yuva yaparlar. Yuvalarını seçmelerine izin vermelisiniz. Sizin yapacağınız barınaklara bir süre sonra ihtiyaç duymayacaklar fakat havaların aşırı soğuk olduğu zamanlarda onları oraya almalısınız.

1. Sıcaklık

Kazlar için barınakların ısıtılmasına gerek yoktur. Fakat civcivler için belirli bir sıcaklık gereklidir. Tavuk civcivlerine göre daha büyük oldukları için sürekli sıcak tutulmaya ihtiyaç duymazlar.

2. Barınağın Altlığı

Kaz barınaklarının altına 5-10 cm kalınlığında bir altlık serilmelidir. Bu altlık hem sıcaklığı tutar hem de nemi dengede tutar. Altlığı talaş, saman gibi maddelerden yapabilirsiniz.

3. Yumurtalık

Kazlar tavuklar gibi özel yumurtlama bölümlerine ihtiyaç duymazlar. Çevrede kendilerini rahat hissettikleri yerlere yumurtlarlar fakat siz en baştan yumurtalık yapar ve onları oraya yumurtlama konusunda yönlendirirseniz daha iyi olur. Yumurtalıkları kare şeklinde ve kenarları 50 cm genişliğinde ve 50 cm yüksekliğinde ayarlayabilirsiniz.

4. Yemlik ve Suluklar

Kazların beslenmesi ve su ihtiyaçlarını gidermesi için yemlik ve sulukların ayarlanması gerekir. Yemliklerden yemler dökülmemeli ve suluklara kazlar girmemelidir. Bu nedenle yemlik ve suluklar ona göre dizayn edilmelidir.

Kaz Kuluçkası

Kazlar da tavuklar gibi kuluçkaya yatarlar ve civcivleri çıkarırlar. Kaz yetiştiriciliği yaygın olmadığı için kuluçka makinesi kullanılması da yaygın değildir. Fakat ticari amaçlı kaz yetiştirenler, makinesini alırlar.

Kuluçka süresi kazlarda genellikle 30 gündür. Bu süre boyunca ister makinede olsun ister doğal kuluçkada olsun belirli bir sıcaklığa ihtiyaç vardır.

Doğal kuluçkada kazların altına 10-12 yumurta verilir ve civcivler çıkana kadar bekletilir.

Kaz Bakımı

Yumurtadan civcivler çıktıklarında ısı derecesi iyi olan, temiz ve nem oranı dengeli bir yerde tutulmalıdırlar. Kaz civcivleri, tavuk civcivlerine göre daha düşük sıcaklıkta tutulabilir ve daha kısa sürede hava sıcaklığına uyum sağlarlar. Hatta 2. Haftadan sonra ılık havaya çıkarılabilirler.

Kaz civcivlerine yağışlı havalarda barınağa dönmeleri öğretilmelidir. Çünkü yağmur ve rüzgarla beraber hasta olabilirler. Barınaklar da her zaman kuru olmalıdır.

Civcivler 20 gün içerisinde yeni yeni tüylendikleri için sudan uzak tutulmalıdırlar. Yani yüzmelerine izin verilmemeli. Ayrıca otlamaya da alıştırılmalılar.

Kaz palazları temizliğe karşı duyarlıdırlar. Sağlıklı bir yetiştirme yapılabilmesi için temizliğe dikkat edilmelidir. Bu nedenle barınakların içi tabandan tavana kadar yıkanmalıdır. Palazlara barınaklarda yeterli alan ayırılmalıdır.

5 haftalık olduktan sonra meraya otlanmaya çıkabilirler. Civcivlerde olduğu gibi palazlarda da soğuktan ve yağmurdan korumaya özen gösterilmelidir. Palazlar 1 aylık olduktan sonra gruplar halinde ayırılmalıdırlar.

Genç kazlar, besi amacıyla kapalı yerlerde tutulurlar ve kilo almaları için yem verilir. Yaklaşık 14 hafta boyunca beslenirler ve 5-6 kilograma ulaşırlar. 10. Haftaya kadar her hafta yaklaşık 450 gram alırlar. Daha sonra kilo almaları azalır.

Damızlık kazlara nasıl bakılır? Kazlar yılın belirli aralıklarında yumurtlarlar. Genellikle Ocak ayı gibi başlayan yumurtlama dönemi haziran ya da temmuz ayında sona erer. Yetiştiriciler yumurtlamayı daha erken tetiklemek için barınaklarda ışıklandırma çalışmaları yapabilirler. Işıklandırmada her gün 15-16 saat boyunca barınaklar aydın tutulmalıdır.

Damızlık kazların çiftleştirilmesi için sulu yerler daha elverişlidir. Ancak kuru zeminde de kazlar çiftleşebilir. Tabi ki havuzda çiftleşen kazların yumurtaları daha verimli olmaktadır.

Damızlık olarak üretilen kazlarda dişi erkek kaz dengesi oturtulmalıdır. Genellikle 5 dişi kaza karşılık 1 erkek kaz bulundurulması önerilir. Damızlık kazlarda dişi kazlar 10 yıl damızlıkta kullanılabilirken, erkekler 5 yıl gibi bir süre damızlık olarak kullanılabilir.

Erkek kazlarda tek eşli olma meyilleri olabilir. Bu durumlarda döllü yumurta sayısında düşüş olacaktır. Bu nedenle de suni dölleme yoluna başvurulabilir. Erkeklerden alınan tohumlar dişilere aktarılır.

Yaz süresi boyunca yani soğuklar gelene kadar kazlar meralarda kalabilir. Ancak soğuk gelince barınağa alınmalıdır. Barınaklarda kazlar iyi şekilde beslenmelidir ki yumurta verimleri daha iyi olsun.

Ayrıca dönem dönem vitamin takviyesi de yapılabilir.

Kazların Kesimi

Kazlar gerekli olgunluğa ulaştıktan sonra kesilmelidirler. Kesim işleminde mümkün olduğunca işlemler temiz ve çabuk yapılmalıdır. Kaz kesiminden en az 10 saat önce yem verimi ve 4 saat kala su verimi bitirilmelidir.

Kesim işleminde sırasıyla; kesim, şoklama, parçalama, haşlama, yolma ve iç çıkarma yapılmalıdır. Şoklama adımı atlanmalıdır. Çünkü kan daha çok akıtılır ve kaz etinin sert olması engellenir.

Yolma işleminde kuru ya da ıslak yolma yapılabilmekte. Kuru yolma, ıslak yolmaya göre daha zor ve zaman alıcıdır. Bu nedenle ıslak yolma daha çok tercih edilir. Ancak kuru yolmada daha iyi tüy ve karkas alınır.

Kazdan Hangi Ürünler Elde Edilir?

Kazdan çeşitli ürünler elde edilmektedir. Bunlar; kaz eti, kaz karaciğeri, kaz yumurtası ve kaz tüyüdür.

Kaz eti, birçok kişi tarafından lezzetli bulunur. Genellikle ziyafet sofralarında kızartılarak sunulur. Kızarmış kaz etinde sarı bir deri olur. Kaz etinde bolca protein ve yağ vardır.

Kaz karaciğeri, Fransa başta olmak üzere birçok ülkede çok talep edilmektedir. Hem yemeklerde hem de mezelerde kullanılmaktadır. Fiyatları da oldukça iyidir. Her kazdan 150 gram civarında ciğer çıkar. Fakat bazı besleme yöntemleriyle 400-500 grama kadar çıkartılmaktadır.

Kaz yumurtası, ortalama olarak 150-200 gram civarlarındadır. Birçok kişi bu yumurtaları yemek olarak kullanır. Diğer kanatlı hayvanlara göre yumurtaları oldukça büyüktür. Bazı kazlar yumurtlama döneminde 60-70 tane yumurta verebilir.

Kaz tüyü, tekstil sektöründe oldukça çok talep edilir. Hem yıkanması kolaydır hem de terletmeyen bir yapıya sahiptir. Kazlar kesildikten sonra göğüs tüyleri temizlenir ve kullanılabilir hale gelirler ve birçok üründe kullanılırlar.

Kaz Yetiştiriciliği Karlı Mı?

Kaz ürünleri günümüzde daha çok talep edilir hale gelmiştir. Önümüzdeki yıllarda da bu talebin artması bekleniyor. Yetiştiricilik yapanların sayısının az olduğunu düşünürsek, kaz ürünlerinin fiyatları yüksektir. Bu nedenle kaz yetiştiriciliği oldukça karlı bir iştir.

Kaz yetiştirmek istediğinizde planınızı, programınızı ve projenizi iyi yaparsanız, kısa sürede iyi bir kazanç elde edebilirsiniz. Şunu da belirteyim, tavuk yetiştiriciliğine göre kaz yetiştiriciliği daha karlı bir iştir.

Kaz Yetiştirmek İsteyenlere Devlet Desteği Var Mı?

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, kaz yetiştirmek isteyenlere destek vereceğini açıkladı. Açıklamaya göre 1000 adet damızlık kaz kapasiteli işletmelere ve 500 adet ticari kaz kapasiteli işletmelere destek verecek.

Bunun için Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlükleri’ne başvuru yapılması gerekiyor. Başvurusu onaylanan kişilere, kümes, kuluçkahane inşası ve alet alımı için yardımlarda bulunacak.

Sadece Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı değil, devletin diğer kurumları da belirli aralıklarla kaz yetiştiriciliklerine desteklerde bulunmaktadırlar. Tarım ve Orman Bakanlığı da bu konuda zaman zaman destekleme açıklamaları yapmaktadır.

İl ya da ilçelerinizde bulunan müdürlüklere giderek bu destek ve hibe programları hakkında bilgi alabilirsiniz. Bir programa başvurmak istediğinizde, hangi şartlar isteniyorsa onlara uymanız, başvurunuzun olumlu karşılanması için önem arz etmektedir.

Genellikle bu başvurular için kaz yetiştiriciliği kursu bitirme belgesi talep edilmektedir. Bunun için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ya da çeşitli odaların açtıkları kaz yetiştiriciliği eğitimi kurslarına katılmanız gerekir. Nereden kurs alabileceğinizi öğrenmek için İŞKUR’a gidip bilgi alabilirsiniz.

Kaz yetiştiriciliği nasıl yapılır, nelere dikkat etmek gerekir detaylı şekilde anlattım. Diğer kümes hayvanlarından tavuğun nasıl yetiştirildiğini öğrenmek için tavuk çiftliği açmak adlı yazıma bakabilirsiniz.

Para kazanma yolları üzerinde uzun yıllardır araştırma yapıyor ve bu yolları deniyorum. Edindiğim tecrübeleri sizinle paylaşmak istiyorum. Reklam, fikir ve önerileriniz için parakazanmarehberi@yandex.com mail adresinden benimle iletişime geçebilirsiniz.

HADİ BİR YORUM BIRAK!

Yorumunuzu yazın!
Lütfen buraya adınızı girin.