İstiridye Mantarı Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır? [9 Adımda En Verimli Üretim]

İstiridye mantarı yetiştiriciliği ile para kazanma konusunda birçok kişinin aklında soru olduğunu biliyorum. Bu sorulara yanıt vermek amacıyla bu yazıyı yazmaya karar verdim. Baştan söyleyeyim bu kadar çok sorulmasının başlıca nedeni, çok karlı bir iş fikri olmasından kaynaklıdır. Öncelikle istiridye mantarı nedir bakalım.

İstiridye mantarı, Pleurotaceae ailesinde yer alan ve yenilebilen bir mantar türüdür. Bu familyada ismi latince Pleurotus ostreatus ve Pleurotus pulmonarius olarak nitelendirilir. İstiridye olarak adlandırılmasının sebebi ise kafasının istiridyeye benzemesindendir. Kavak ve kayın mantarı olarak da bilinir. Kavak ağaçları altında yetişmesinden dolayı bu ismi almıştır.

Yöreden yöreye ya da bölgeden bölgeye ismi değişebilir. Yetiştirilmesi ise kolaydır. Kısa sürede de ürün vermeye başladığı için de para kazandırır. Ülkemizde de pekçok mantar üreticisi bulunmakta. Peki istiridye mantarı yetiştiriciliği nasıl yapılır?

İstiridye Mantarı Nasıl Yetiştirilir?

İstiridye mantarı yetiştiriciliği yapmak isteyenler için bu mantarı nasıl yetiştirebileceklerini ve nasıl para kazanabileceklerini göstereceğim.

İstiridye mantarı üretimi yapılabilmesi için serin, nemli ve oksijeni bol bir ortam gerekmektedir. Bu da genellikle kavak ve kayın ağaçlarının dibinde olmakta. Sıcaklık, nem, karbondioksit ve ışık gibi değişimlere uyum sağlayabilen bu mantarın üretimi kolaydır.

İstiridye mantarı faydaları neler? Tadının güzelliği yanında bu mantar, kolestrol seviyesini düşürür. Aynı zamanda demir, protein ve potasyon bakımından zengindir. Böylece sağlığa yararlı olarak gösterilmektedir. Bu yüzden üretimi önemlidir. Peki istiridye mantarı nasıl üretilir?

Evde İstiridye Mantarı Yetiştiriciliği

istiridye mantarı yetiştiriciliğiHem kışın hem de yazın istiridye mantarı yetiştirme yöntemlerini sizlere aşağıda adım adım vermek istiyorum.

1.       Gerekli Olan Malzemelerin Temini

  • Mantarların yetişeceği tahıl sapları (7-10 cm en ideal boyutlar)
  • Tahıl saplarını ıslatmak için leğen ya da kova
  • Sapları koymak için çuval veya poşet
  • Toplanılan tahıl saplarının ağzını kapatmak için lastik
  • Tahıl saplarını pastorize etmek için büyük bir varil
  • Kirliliği temizlemek ve filtrelemek için pamuk
  • Çuvalların bidondan çıkmamasını sağlamak için demir levha
  • Bidonu ısıtmak için ocak ve tüp
  • Mantar ekilecek alanı temizlemek için çamaşır suyu ve sprey
  • Ekme esnasında kullanılacak kaşık, eldiven, temiz bez ve maske
  • Odanın içine çok ışık girmemesi için perde
  • İstiridye mantarı tohumu (yumurtası)
  • Nemi artırmak için su sistemi (su spreyi ile halledilebilir)
  • Ortam sıcaklığını kontrol edebilmek için termometre

Yukarıdaki malzemeler istiridye mantarı yetiştirme için gerekli olan malzemelerdir. Çok maliyeti olacağını düşünmüyorum.

2.       Tahıl Saplarını Çuvala Yerleştirme

istiridye mantarı üretimiMantarın yetişmesi için gerekli olan alanı yaratmanız gerekiyor. Bunu yapmak için de tahıl saplarını kullanacaksınız. Tahıl sapları için de ister buğday sapı isterse arpa sapı kullanabilirsiniz. Bu sapların ideal boyutları 5-10 santimetre arasıdır.

Düşündüğünüz üretim miktarına göre de bu samanları temin etmelisiniz. Temin ettikten sonra hazırlama işlemine geçebiliriz.

Saman saplarını leğen ya da kovalarda ıslatıyoruz. Üzerlerine su doldurup en az 24 saat boyunca bekletiyoruz. 24 saat geçtikten sonra samanların suyunu boşaltıp, iyice süzüyoruz. Süzülen samanları da önceden almış olduğunuz poşet ya da çuvallara dolduruyoruz. Poşet ya da çuvalın 5 kilogram alacak seviyede olmasına dikkat edin.

Daha pastörizasyon işlemine geçiyoruz.

3.       Pastörizasyon

mantar pastörizasyonuSamanları poşetledikten sonra sıra geldi bu samanları pastörize etmeye. Bunun için daha önceden temin etmiş olduğunuz varili kullanacağız. Varilin içine saman dolu poşetleri dolduruyoruz.

İçine poşetleri doldurduğumuz varile yaklaşık 40-45 litre su koyuyoruz. Varilin dibine de bir şeyler koyup, poşetlerin su üstünde olmalarını sağlayın. Bu şekilde yaptıktan sonra varilin ağzını kapatın.

Varilin altına önceden hazırlamış olduğunuz ocak sistemini kurun. Sistem kurulunca ateşi yakın ve 60 dakika boyunca ateşi verin. Buharın en üstteki poşetlere ulaşması, 30 dakika sürecektir en az.

60 dakikalık ısıtma işleminde su 90-95 dereceye kadar ısınacaktır. 60 dakika sonunda ocağı kapatın ve varilin soğumasını bekleyin. Varil soğuyunca da içindeki poşetleri, mantar üreteceğiniz yere götürün.

Pastörize işlemi böylece tamamlanmış olacak.

4.       İstiridye Mantarı Üretimi İçin Ortamı Hazırlama

Mantarın yetiştirme ortamının düzgün ayarlanması çok önemli. Çünkü burada yetişecek ve ortamın durumuna göre verimliliği değişecektir. Peki ortam nasıl olmalı?

Temiz ve az ışıklı (loş ışıklı) olmalı. Burada güneş olacak fakat güneş ışığının az girmesi lazım. Eğer odaya çok ışık giriyorsa, perde ile kapatılabilir. Odada nemin de dengeli olması gerekiyor. Plastik kaplamalarla nem dengesi sağlanabilir. Ayrıca hava akışı da sağlanmalı. Bunun için vantilatör kullanılabilir.

Nemin korunması ve dengelenmesi çok önemli. Eğer bu sağlanırsa küfler, yosunlar ve böceklerden korunmuş olunur.

Tüm bunları sağladıktan sonra odanın temizlenmesi gerekiyor. Bunun için de %5 oranında çamaşır suyu ile odanın her köşesi ve duvarları temizlenmelidir.

İstiridye mantarı yetiştime ortamında havanın sıcaklığı da çok önemlidir. Kış cinsinin ve yaz cinsinin istediği sıcaklıklar da farklıdır. Mesela kış cinsi pleurotus ostreatus, 10 – 24 derece gibi bir sıcaklık isterken, yaz cinsi pleurotus pulmonarius, 10 – 30 derece sıcaklık istemektedir.

Bu sıcaklıklara dikkat etmek mantarın verimi açısından çok önemli. Aksi halde istenilen verim alınamayabilir.

5.       Mantarın Aşılanması

istiridye mantarı nasıl üretilirİstiridye mantarı nasıl yetişir sorununa cevap verirken kullanabileceğimiz önemli kısımlardan birisi de aşılama kısmı. Aşılama yapmak için istiridye mantarı tohumu almanız gerekecek. Tohumu satan dükkanlarda bulabilirsiniz. Tabi üretebiliyorsanız sıkıntı yok.

Aşılama işleminde temizlik çok önemli. Bunun için aşılama işlemi öncesi temizlik yapmak gerekiyor. Buna duş almaktan başlayabilirsiniz. Duşunuzu aldıktan sonra temiz elbiseler giyip, ellerinizi de antibakteriyel sabunla yıkayın.

Daha sonra elinize eldiven, saçınıza saç bone ve yüzünüze maske takın. Gerekli önlemleri aldıktan sonra poşetleri açın ve içerisine tohumları steril bir kaşık yardımıyla yerleştirin. Ne kadar çok tohum koyarsanız o kadar çok ürün alırsınız. Fakat önerileni 1 litrelik tohumu 10 poşete dağıtmaktır.

Tohumları poşete koyduktan sonra iyice karıştırın. Tohumlar her yere yayılsın.

Tüm poşetlere tohumları yerleştirdikten sonra poşetlerin ağzını lastikle kapatın. Ağız kısmından hava almasın ve böcekler girmesin diye pamukla ağız kısmını tıkayın.

6.       Üreme İşleminin Başlaması

Evde istiridye mantarı yetiştiriciliği yapanlar da dahil olmak üzere bu üretimde belirli süre beklenmesi gerekiyor. Çünkü mantarlar, kuluçkaya yatacak ve üreyecekler. Bir süre sonra mantarlar ufak ufak çıkmaya başlayacak.

Tüm poşette mantarlar çıkmaya başladığında baş verme süreci sona erecek. Peki bu süreç ne kadar sürecek?

Kış türü olan pleurotus ostreatus mantarında, 24 derece sıcaklıkta 2 ila 3 hafta sürecektir. Yaz türü olan pleurotus pulmonarius mantarında 28-30 derece sıcaklıkta bu süreç 1-2 hafta sürecektir.

Kuluçka döneminde ışıktan çok temiz hava önemlidir. Bu yüzden hava sirkülasyonunu iyi sağlamanız gerekiyor.

7.       Poşetlerin Kontrol Edilmesi

Mantarları yetiştireceğiniz poşetlerin sık sık kontrol edilmesi gerekir. Çünkü küflenebilir ya da böceklenebilir.

Genelde saplar poşet içerisindeyken fare ve böcek olmaz fakat çeşitli haşereler olabilir. Bu yüzden önceden tedbir almalısınız. İçeriye fare, böcek ve haşerelerin girmemesi için önlem almalısınız. Yerde veya kapı pencelerde kaçak var mı diye kontrol edip, delikleri kapatabilirsiniz.

Poşetlerin içinde siyah küfler oluşmaya başlamışsa sterilizenin düzgün yapılmadığı anlamına gelir. Mantar saplarında fizlizlerin oluşması da aynı şekilde yetersiz sterilizenin göstergesidir.

Poşetler kontrol edilirken küflenmiş ya da bozulmuş poşetlere rastlarsanız onları atmalısınız. Çünkü diğerlerinin bozulmasına da sebep olabilirler. Hepsinin bozulması yerine bir kısmının bozulması daha iyidir.

Poşetleri kontrol ederken kolonilerin kurulması tamamlandıktan sonra meyve verme işlemleri başlayacaktır.

8.       Baş Vermeyi Kolaylaştırma ve Hızlandırma

Mantarlar bir süre sonra baş vermeye başlayacak ve alt tabakanın çıkarılması gerekecek. Bu durumda odanın nemini dengede tutmak gerekiyor. Bunun için de spreyle odayı ara sıra ıslatmak gerekiyor.

Direk olarak mantarların üzerine sıkmadan günde 2-3 kez 5 litre suyu bitirecek şekilde ıslatmanız çok iyi olur. Ayrıca zemini ıslatabilirsiniz ya da bir kabın içine su bırakabilirsiniz.

Nem oranının %95-100 civarlarında olması gerekir. Aksi halde mantarlarda kurumalar olabilir. Karbondioksite de dikkat edilmesi geriyor onun için oda spreyle ıslanmadan önce güzelce havalandırılmalı.

Odanın sıcaklığını iyi ayarlamak, baş vermeyi hızlandıracak etkenlerdendir. Kış türü için 10-15 derece, yaz türü için 10-30 derece sıcaklık idealdir.

İstiridye mantarı üretimi yaparken bu aşamada ilk mantarların kuruduğunu görebilirsiniz. Fakat korkmayın nem oranı arttıkça onlar da tekrar canlanacaktır.

Tekrar söyleyeyim küflü bir poşet görürseniz onu mutlaka atın ve bulunduğu yeri temizleyin. Aksi halde diğerleri de etkilenecektir.

9.       Mantarları Hasat Etme

İstiridye mantarı meyve vermeye başlayınca nem oranını önemsememeye başlamayın. Yine nem olmalıdır. Ayrıca odaya su sıkmadan önce yine oda havalandırmalıdır. Fakat hava sıcaklığı biraz daha yüksek olsa bile mantarlara zarar vermez. Siz her ihtimale karşı tedbirli olmaya çalışın.

Hava sıcaklığı ile ilgili gereken dereceleri daha önce vermiştim yine söyleyeyim. Kış türü için 10-20 derece. Yaz türü için de 16-28 derece, hasat dönemi için idealdir.

Meyvelerin olgunlaştığını gördüğünüzde hasat etmeye başlayabilirsiniz. Bazı mantarlar geç büyüyeceği için onları birkaç hafta daha bekleyebilirsiniz. Fakat ermeye başlayan mantarları toplamanızı tavsiye ederim. Çünkü mantar erginleştikten sonra kurumaya ve sararmaya başlar.

Peki hasat yaparken nelere dikkat edilmeli? Öncelikle mantarı poşetten çıkarırken kökünün sağlam şekilde tutulması ve çekilmesi gerekir. Bunun dışında mantar saplarındaki küfleri poşetin içine dökmelisiniz. Böylece poşette kalan mantarlar daha hızlı büyür.

Eğer ürettiğiniz mantarların sapları uzun ama başları küçükse, bu mantarların yeteri kadar ışık almadığını ve karbondioksitin fazla olduğunu gösterir. Bu yüzden kalan mantarların daha verimli olması için havalandırma işleminin ve ışığın çözülmesi gerekir.

İstiridye mantarı yetiştiriciliği böyle yapılmaktadır. Yukarıda size verdiğim adımları dikkatli şekilde uygularsanız, verimli bir üretim gerçekleştirebilirsiniz.

İstiridye Mantarı Yetiştiriciliği İle İlgili Merak Edilen Sorular

Mantar yetiştiriciliği yapmak isteyenlerin aklına gelebilecek soruların yanıtlarını aşağıda vereceğim.

1.      İstiridye Mantarı Kompostu Nasıl Olmalı?

İstiridye mantarı kompostu nedir? Mantarın yetişeceği toprağa kompost denir. Bu kompost, içinde ağaç ve bitki artıklarının olduğu nemli bir ortamdır. Ayrıca selüloz da burada çoktur. Zaten mantarın ana besini selülozdur.

Mantar üretmek için kompost üretilmesi gerekir. Mantar üretme aşamalarında anlattığım üzere kompostta tahıl sapları ve pamuk kullanılır. Ek olarak da kavak ya da kayın ağacı talaşı atılabilir.

Kompostun kalitesini içinde bulunan kuru madde ve misel arttırır. Tabi bunun oranı da önemlidir. Bir kompostta %50 kuru madde, %5 misel ve %45 oranında su bulunmalıdır.

Kompostun ph değeri 5,5 – 6,5 gibi olmalıdır. Eğer istenilen ph yoksa, alçı ve kireç kullanılarak bu değerler elde edilebilir.

Kompost, elle sıkıldığında su akmayacak ama ıslak seviyedeyse idealdir. Çok ıslaksa ya da kuruysa iyi değildir.

2.      İstiridye Mantarı Hangi Sıcaklık, Nem ve Aydınlık Değerlerinde Yetişir?

İstiridye mantarı farklı dönemlerde farklı nem ve sıcaklığı ister. Yani kuluçka döneminde farklı, hasat döneminde farklı. Bu yüzden mantarın yetiştirileceği ortamın kontrol edilebiliyor olması gerekir.

Kuluçka döneminde ideal sıcaklık 25-30 derece olmalı ve nem %70 oranında olmalı. Eğer bu şartlar sağlanırsa mantarlar 15. Günden itibaren çıkmaya başlar.

Kompost poşetlerinin içine oksijen girmesi gerekir. Bu yüzden 10. günden sonra poşetlere delikler açılmalıdır. Böylece mantarlar büyümeye başlar. Çünkü bu mantarlar oksijene çok ihtiyaç duyarlar.

Kuluçka dönemi bittikten sonra sıcaklık ve nem değişmelidir. Oda sıcaklığı 12-17 derece ve nem oranı %80 civarında olmalıdır. Ayrıca günde 6-7 saat beyaz ışık görmelidir. Bunu da beyaz foresan ile sağlayabilirsiniz.

Odanın nemini ayarlamak için su kabına su bırakılabilir ve odaya sprey gibi bir şeyle aralıklarla su sıkılabilir. Günden en az 3-4 kez 4-5 litre su sıkılmalıdır. Aksi halde nem oranı istendiği gibi olmayacağı için mantarların yetişmesinde sıkıntı olabilir.

3.      İstiridye Mantarı Havalandırması Nasıl Olur?

Oksijenin mantar üretimi için çok önemli olduğunu söylemiştim. Onun için devamlı havalandırma yapılması gerekiyor. Özellikle su sıkma işleminden önce ortam iyice havalandırılmalıdır.

Havalandırma işlemi için net zaman vermek kolay değildir. Diğer şartlara da bağlı olduğu için mantarın yapısına bakarak havalandırmaya karar verilmeli.

Eğer mantarın yapraklarının kenarları yukarı doğru ise ve mantarın sapı uzunsa oksijen yetersiz kalmış demektir.

Havalandırma neden önemli? Çünkü mantarlar havaya sporlarını bırakırlar. Bu sporlar, istiridye mantarının tohumlarıdır ve saatte yaklaşık 4 milyon adet spor havaya bırakılır. Havaya salınan sporlar, oksijeni azaltırlar.

Havadaki oksijen oranını artırmak için de düzenli olarak havalandırma yapılması gerekmekte.

Havalandırma yaparken havanın direk mantarların üstüne gelmemesine dikkat etmelisiniz. Aksi halde mantarlar kuruyabilir.

4.      İstiridye Mantarı Ne Zaman Toplanır?

Mantarın yeterli erginliğe ulaştığını düşündüğünüzde toplayabilirsiniz. Fakat genel olarak önerilen 10-20 santimetre büyüklüğe ulaştığında toplanmasıdır. Bu büyüklüklerden daha fazla büyümesi önerilmez. Çünkü diğer mantarların büyümesini de etkileyebilir.

Mantar hasatı yapmak için 3 dönem bulunmaktadır. İlk dönem, kuluçka dönemi bittikten 5-6 gün sonraki dönemdir. Bu dönemde 10 gün içinde mantarları toplayabilirsiniz. İlk dönemde mantarların yaklaşık %40’lık bölümü toplanacaktır.

İlk dönemden sonra 10 gün beklemelisiniz. Bu bekleme sürecinde hava sıcaklığını birkaç derece artırabilirsiniz. Bekleme sürecinden sonra mantarlar çıkar ve 10 gün boyunca bu mantarlar toplanabilir. Bu dönemde toplamda toplayacağınız mantarın yaklaşık %20’sini toplayabilirsiniz.

Üçüncü dönemden önce yaklaşık 15 gün beklenmelidir. Son kalan mantarlar biraz daha yavaş büyür. Bu yüzden 1 ay içerisinde kalan mantarlar toplanabilir.

Odadaki sıcaklık fazla olursa mantarın rengi sarımsı olur ve kurumaya başlar. Bu yüzden sıcaklığa çok dikkat edin.

5.      İstiridye Mantarı Verim Oranı Nasıl Hesaplanır?

Mantar üretiminden elde edilecek verim, komposta, sıcaklık, nem ve havalandırma değerlerine bağlıdır. Tüm bunları ideal şekilde yapabilirseniz, verimlilik oranınız yükselir.

Genel olarak verim oranı, kullanılan kompostun ağırlığının %30’u kadar olmaktadır. Daha fazla değer verenler de bulunmakta ancak pek gerçeklik payı yok. Araştırmalarda en uygun şartlar sağlandığında bile verim oranı %40’ın üzerine geçmemiştir.

Eğer istiridye mantarı yetiştiriciliği yapmayı düşünüyorsanız, verim oranı düşük olarak hesaplamalısınız. Maliyetlerinizi de buna göre planlamalısınız. Yeni üretime başlayanlar genellikle %25 gibi bir verimlilik elde edebiliyorlar. Çünkü gerekli değerleri tam olarak sağlayamayabiliyorlar. Tabi ki ilerleyen zamanlarda bu oran daha da artıyor.

Veri moranı hesaplamayı örnekle açıklayayım. 1 ton yani 1000 kilo kompost yaptığınızda ve %25 verim aldığınızda yaklaşık 250 kilogram mantar üretmiş olacaksınız. Bu mantarların %40’ını ilk dönemde yani 100 kilosunu ilk dönemde, %20’sini yani 50 kilosunu ikinci dönemde, kalan %40’ını yani 100 kilosunu ise üçüncü dönemde üretmiş olacaksınız.

6.      İstiridye Mantarı Nasıl Satılır?

İstiridye mantarı yetiştiriciliği yapmaya karar verdikten sonra mantarları nerede satacağınızı da bulmalısınız. Çünkü mantarların 1 gün içinde satılması gerekiyor.

Mantarlar 10 santimetre olduğunda toplanmaya başlanır ve 2 gün içerisinde toplanması önerilir. Ardından 1 gün içinde satılması gerekir. Aksi halde ağırlığını kaybetmeye başlayacaktır.

Mantar, 3-4 saatte ağırlığının %10’unu kaybeder. Yani 10 kiloluk bir mantar, 3-4 saat sonra 9 kilo gelecektir. Bu yüzden karınız azalacaktır.

İstiridye mantarı fiyatı 2019 yılında pazarda ve marketlerde 15-20 TL civarında. Üretici olarak toptancılara 8-10 TL arasına bu mantarı satabilirsiniz. Eğer direk müşteriye satmak isterseniz, çeşitli yerlerde istiridye mantarı pazarı açıp satışa çıkarabilirsiniz. Fakat 1 gün içinde elinizdeki malı çıkarmaya çalışmalısınız.

İstiridye mantarı nasıl üretilir tüm detayları ile anlattım. Kuzu göbeği mantarı nasıl yetiştirilir yazımdan da kuzu göbeği ile ilgili detayları öğrenebilirsiniz.

Para kazanma yolları üzerinde uzun yıllardır araştırma yapıyor ve bu yolları deniyorum. Edindiğim tecrübeleri sizinle paylaşmak istiyorum. Reklam, fikir ve önerileriniz için parakazanmarehberi@yandex.com mail adresinden benimle iletişime geçebilirsiniz.

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir